Evren BÜKÜLMEZ – TTGV Geliştirme Programları Direktörü

Avrupa’da inovasyon politikalarını ve uygulamalarını takip eden kıymetli bir yapı var, TAFTİE. (https://taftie.eu/)

“The European Network of Innovation Agencies” ifadesiyle tanımlanan, Avrupa’nın önde gelen ulusal inovasyon ajanslarının oluşturduğu bir ağ olan 34 yaşındaki Taftie, üye ajansların kendi ülkelerindeki Ar-Ge ve inovasyon programlarını daha etkin tasarlayabilmeleri ve uygulayabilmeleri için bilgi ve iyi uygulama paylaşımına odaklanıyor.30’dan fazla Avrupa ülkesinden 30’un üzerinde inovasyon ajansını bir araya getirmesiyle de çok kıymetli bir rol üstleniyor.

Peki, TTGV neden bu yapının içinde?

Biz de 1998’den bu yana Taftie ağının Türkiye’deki temsilcisi konumundayız. Kamu-özel sektör ortaklığına dayalı yapımızla pek çok Taftie üyesi inovasyon ajansı ile benzer bir rolde, özel sektörde Ar-Ge ve inovasyon kapasitesinin artmasını destekleyen, yeni finansman araçları ve program tasarımları geliştiren ve politika yapıcıları, araştırma kurumlarını, girişimleri, endüstrinin farklı katmanlarını bir araya getiren, çözüm geliştirenlerle, çözüme ihtiyacı olanlar arasında köprü görevi üstlenen bir kurumuz.

Taftie bünyesindeki faaliyet ve tematik çalışma gruplarına da aktif katılım sağlıyoruz. 2007 yılında başarıyla yürüttüğümüz başkanlık görevi TTGV’ye yalnızca “izleyen” değil, aynı zamanda Avrupa’daki tartışmalara içeriden katkı sağlayan bir aktör haline getirdi.

Terzi Usulü Program Dinamikleri

Taftie’nin bize kattığı bakış açısı pratiklerinden bahsetmek önemli. Programların etki odaklı ve sonuçlarının ölçülebilir şeklinde tasarımı, program faaliyetlerinde artı değer yaratma (“Additionality”), farklı hedef kitlelere göre terzi usulü program dinamikleri oluşturma konuları, bu zamana kadar gerek görev gruplarında (“Task Forces”) gerekse de gündemde tutulan stratejilerle paralel olarak yürütülen eğitim faaliyetleri açısından TTGV’nin takip ettiği ve yararlandığı alanlar. Uluslararası uzmanlığa erişim, akran öğrenmesi ve programlardaki benchmarking imkânları dışında farklı ölçeklerdeki ekonomiler, farklı kurumsal yapılara sahip inovasyon ajansları ve farklı politika gelenekleri, ağ içinde karşılaştırmalı bir bakışla ele alınıyor.

Farklı finansman araçlarını (hibe, kredi, karma finansman, eş finansman vb.) değerlendirme, sistem tasarımı ve yönetişim modellerini (bağımsız ajanslar, kamu içi yapılar, PPP modelleri vb.) analiz etme fırsatlarını elde etmiş oluyoruz. Ağ içinde ayrı bir platform olarak üye ajansların çalışanlarını geliştirmek üzere kurgulanan Taftie Academy ile Ar-ge, İnovasyon ve Teknoloji Politikaları, etki analizi, program tasarımı ve uygulama odağında eğitimler, çalıştaylar ve masterclass’lar sunuluyor. Bazı Task Force’lar (örneğin Net Zero, Diversity & Inclusion, benchmarking, derin teknoloji girişimciliği, teknoloji transferi vb.) belirli temalarda derinleşen çalışma grupları olarak faaliyet gösteriyor. Bu gruplar, iyi uygulama örneklerini derleyip raporlar hazırlıyor ve politika önerileri üretiyor. Policy Forum toplantıları ise Avrupa Komisyonu ile etkileşimi güçlendiriyor; özellikle EIC fonları ve Avrupa Yapısal Fonlarının ulusal düzeyde inovasyon politikalarıyla nasıl daha iyi hizalanabileceği tartışılıyor.

Geçtiğimiz yıl Taftie başkanlığını Business Finland yürüttü ve gerçekleştirilen toplantıların üst teması “Scaling Impactful Innovation” – yani gerçekten fark yaratan yenilikleri büyütmek idi. Yıl boyunca düzenlenen toplantıların ana sorusu da şu: Derin teknoloji, iklim ve dijital dönüşüm gibi alanlarda ortaya çıkan yenilikleri, Avrupa genelinde nasıl daha hızlı ve daha etkili ölçekleyebiliriz?

“Sanayi politikası” ile “inovasyon politikası” arasındaki gerilim ve uyum başlığı da ele alındı; kamu fonlarının nerede yönlendirici, nerede kolaylaştırıcı olması gerektiğine yönelik tartışmalar gerçekleşti. 

Diğer yandan Finlandiya’daki öne çıkan endüstrilerden örnekler (gemi inşa, telekomünikasyon gibi) verilirken kuantum ekosistemi ile ilgili örnek çok çarpıcı idi. Bu konu “InstituteQ” üzerinden anlatıldı. Aalto Üniversitesi, Helsinki Üniversitesi ve VTT’nin ortaklığıyla başlatılan bu yapı, sıfırdan bir ekosistem inşa etmenin mümkün olduğunu gösteriyor:

• 500’ün üzerinde nitelikli çalışan,
• Yılda 50 milyon €’nun üzerinde akademik araştırma hacmi,
• 11 kuantum girişimi,
• 180 milyon €’nun üzerinde özsermaye yatırımı ve
• 300 milyon €’yu aşan şirket geliri ile Finlandiya, küçük bir ülke olmasına rağmen küresel ölçekte rekabetçi bir kuantum ekosistemi yaratmış durumda.

2025 yılı sanayi politikası → deep tech → ekosistemler → Avrupa düzeyinde politika uyumu eksenine doğru ilerleyen, ajansların hem kendi rollerini hem de birlikte çalışabilecekleri alanları yeniden tanımladığı bir hat üzerinde ilerliyor.

Üye inovasyon ajanslarının çalışanlarına yönelik bir kapasite geliştirme platformu olan Taftie Academy’nin 2025 yılındaki eğitim başlıkları, ajansların nasıl “yenilenen kurumlara” dönüştüğünü çok iyi anlatıyor:

• Ajans süreçlerinde yapay zekâ kullanımı (AI in agency processes)
• Gider yerine çıktı odaklı fonlama (payment against output)
• Güvenlik ve savunma projelerinde karşılaşılan yeni zorluklar
• Araştırma ve inovasyonda öngörü/foresight yaklaşımları
• Yıkıcı inovasyon ve yeni iş modelleri

Sonuç olarak Taftie inovasyon ajanslarının birbirinden öğrenmesini sistematik hale getirmeye çalışan önemli bir yapı. Taftie toplantıları ve bu süreçlerde geliştirilen içerikler TTGV’ye yalnızca güncel bilgi değil, aynı zamanda “Türkiye’de neyi, nasıl farklı yapabiliriz?” sorusuna yanıt ararken kullanılabilecek güçlü bir çerçeve sunuyor. 

Yıllara dayanan Taftie temsiliyetimde bu organizasyonun bendeki yerinin çok ayrı olduğunu belirtmek de abartı olmaz. Çünkü bunca zaman içinde görev aldığım gruplarda odaklandığımız alanlarda politika önerisi geliştirmek, özellikle yeni program tasarımı, ihtiyaç analizi, süreç etkinliği, faydalanıcıların nezdinde etkin maksimizasyon gibi derinlikli konularda farklı bakış açıları kazanmak gibi iş yaşamıma etkisinin somut çıktıları ile bugün yirmi beş yıllık profesyonel hayatıma güçlenerek devam ediyorum.