İzmir'de Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulamalarının Yaygınlaştırılması Projesi

İzmir Kalkınma Ajansı’nın girişimiyle İzmir bölgesinde eko-verimlilik (temiz üretim) uygulamalarının yaygınlaştırılması amacıyla Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV), Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO) ve İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) tarafından imzalanan işbirliği protokolü ile “İzmir’de Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulamalarının Yaygınlaştırılması Projesi” için ilk adım atılmıştır. Projenin yürütücülüğü TTGV tarafından ODTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Göksel Demirer  işbirliğinde gerçekleştirilmiştir.

Proje ile İzmir’de faaliyet gösteren sanayi kuruluşları ve ilgili diğer kurum/kuruluşların eko-verimlilik (temiz üretim) konusundaki faaliyetlerinin desteklenerek konu hakkındaki çalışmaların yaygınlaştırılması hedeflenmiş ve böylece İzmir sanayisinin üretimde verimlilik ve yenilikçi uygulamalar ile çevreye daha duyarlı ve rekabet edebilir hale getirilmesi amaçlanmıştır.

Bölgede gerçekleştirilecek Proje iki aşamadan oluşmaktadır:

1. Aşama:Durum Değerlendirme Aşaması

2. Aşama: Uygulama Aşaması

1. Aşama “Durum Değerlendirme Aşaması”

Projenin ilk aşaması Ekim 2011’de başlamış ve Mayıs 2012’de tamamlanmıştır. Bu aşamada bölgenin mevcut durumu kapasite, yapılan çalışmalar, kaynak ve ihtiyaçlar açısından ele alınmış olup değerlendirme sürecinden elde edilen verilerle endüstriyel sektörler temiz üretim uygulamaları için önceliklendirilmiştir. Bu çalışmalardan sonra belirlenen çerçeve koşulların değerlendirilmesiyle eko-verimlilik (temiz üretim) uygulamalarının yaygınlaştırılması için öneriler geliştirilmiştir. Ayrıca bölgede öne çıkan çevre sorunları kapsamında ilgili yasal mevzuat ve teşvik mekanizmaları da ele alınmıştır.

Yukarıda belirtilen faaliyetler çerçevesinde ilgili kuruluşlarla yapılan anket ve görüşmeler ile elde edilen bilgilere, ilgili literatüre ve toplanan verilerin bilimsel yöntemlerle değerlendirilmesine dayanılarak "İzmir Eko-verimlilik Stratejisi" hazırlanmıştır:

Strateji Raporu: İzmir Eko-verimlilik Stratejisi

Proje Tanıtım Videosu (Projem İzmir TV Programı)

 

2. Aşama “Uygulama Aşaması”

Projenin ikinci aşaması Mayıs 2012 ile Aralık 2015 döneminde yürütülmüştür.. Bu aşamada bir önceki çalışmalarda elde edilen sonuçlar ve geliştirilen öneriler değerlendirilerek bölgenin eko-verimlilik (temiz üretim) kapasitesinin geliştirilmesi, pilot uygulamaların gerçekleştirilmesi ve kazanımların yaygınlaştırılması hedeflenmiştir.

- İzmir Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Eğitimi

Bölgedeki hizmet sağlayıcılara ve kamu kuruluşlarındaki ilgili kişilerden oluşan katılımcılara TTGV tarafından ODTÜ ve TÜBİTAK-MAM uzmanlarının da desteğiyle aşağıdaki konular kapsamında "Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Eğitimi" verildi:

  • Çevre ile ilgili gelişmeler
  • Çevre ile ilgili güncel yaklaşımlar ve temiz üretim
  • Temiz üretimin kavramsal çerçevesi
  • Çevre yönetimi ve temiz üretim
  • Dünyada temiz üretim
  • Türkiye’de temiz üretimin gelişimi ve mevcut durum,
  • Temiz üretim ve çevre mevzuatı
  • Temiz üretim ve finansal mekanizmalar
  • Temiz üretimin enerji verimliliği boyutu ve uygulama örnekleri
  • Enerji verimliliği denetimi
  • Temiz üretimin uygulama örnekleri.

Etkinlik detayı için:
http://www.ekoverimlilik.org/?p=3612

- Eko-verimlilik (temiz üretim) iyi uygulama örnekleri için firmaların belirlenmesi

Program kapsamındaki pilot uygulamaların yapılacağı işletmeler “İzmir Eko-verimlilik Stratejisi” kapsamında hazırlanmış olan Durum Değerlendirme Raporu’nda belirlenen öncelikli sektörler dikkate alınarak seçilmiştir:

  • BTM Bitümlü Tecrit Maddeleri San. ve Tic. A.Ş.,
  • Ekoten Tekstil San. ve Tic. A.Ş.,
  • Sentaş Tarım Ürünleri İhracat San. ve Tic. A.Ş.,
  • Tamtad Konservecilik San. ve Tic. A.Ş.

- Pilot uygulamalar için etüt çalışmalarının yapılarak projelerin hayata geçirilmesi

Pilot projeler ile ilgili olarak izleme, ölçüm, analiz, etüt vb. hizmetler kapsamında işbirliği yapılacak kurum ve kişilerle işbirlikleri yapılmıştır.

Seçilen 4 işletmede pilot projeler eko-verimlilik (temiz üretim) olanaklarının belirlenmesine yönelik etüt çalışmaları ile başlamıştır. 6 ay süren uygulama çalışmaları kapsamında proses optimizasyonu, süreç yeniliği ve teknoloji değişikliği gibi faaliyetler gerçekleştirilmiştir. 4 firmada gerçekleştirilen pilot projelerle hammadde tasarrufu, su geri kazanımı, atıkların azaltılması ve enerji verimliliği gibi konularda toplam 12 eko-verimlilik (temiz üretim) uygulaması hayata geçirilmiştir. Pilot projeler arasında Türkiye’de ilk kez hayata geçirilen uygulamalar da yer almıştır.

Uygulanan pilot eko-verimlilik (temiz üretim) projelerinin izleme süreçlerinin sonunda 4 firmada aşağıdaki kazanımların elde edilmesi beklenmektedir:

  • Hammadde tasarrufu (100 ton/yıl)
  • Atık azaltımı (100 ton/yıl)
  • Su tasarrufu (63.000 m3/yıl)
  • Atıksu azaltımı (19.000  m3/yıl)
  • Enerji tasarrufu (7,8 milyonkWh/yıl)
  • Buhar tasarrufu (5.000 ton/yıl)
  • Kimyasal tasarrufu (80.500 kg/yıl)

- Pilot uygulamalar için İZKA ve TTGV ortak finansman desteği

Etüt aşamasında belirlenen eko-verimlilik (temiz üretim) faaliyetlerinin finansmanına yönelik belirlenen esaslar çerçevesinde işletmenin İZKA ve TTGV destekleriyle belirlenen eko-verimlilik yatırımlarını gerçekleştirmesine olanak sağlanmıştır.

4 pilot uygulama için toplamda 500.000 TL’lik Ajans (hibe) desteği ve 1.000.000 TL’lik TTGV (geri ödemeli) desteği pilot uygulamalar için öngörülmüştür.

- Pilot Uygulamaların İzleme Süreci ve Yaygınlaştırma Çalışmaları

Pilot projeler kapsamında işletmelerde gerçekleştirilen eko-verimlilik (temiz üretim) uygulamaları ile sağlanan kazanımların sayısal olarak belirlenmesi, yaratılan etkinin görülmesi ve uygulamaların geri ödeme sürelerinin belirlenmesi programın yaygınlaştırma faaliyetlerinin etkinliği açısından büyük öneme sahiptir. Pilot projelerin uygulama sonrası teknik izleme ve değerlendirmesi tamamlanmış, herbir uygulamanın kazanımlarıan yönelik olarak raporlar hazırlanmıştır. 

Uygulanan porojelere ilişkin kazanımlar yaygınlaştırma çalışmaları kapsamında sonuç broşürü ve belgesel olarak da hazırlanıp yayınlanacaktır. 


Proje hakkında detaylı bilgi için:

Hülya Ulusoy, hulya.ulusoy@izka.org.tr (İZKA)